اگر آفتاب را در كف من بگذارند از راه خود برنميگردم ، آنها گفتند : از دشنام خداهاى ما دست بردار و گر نه تو را و آن را كه به تو فرمان ميدهد دشنام ميدهيم ، اين آيه : « فَيَسُبُّوا اللَّه » براى آن گفتگو است ، و طبرسى در مجمع نوشته است : ابن عبّاس گفته است چون اين آيه نازل شد : « إِنَّكُمْ وَما تَعْبُدُونَ . . . حَصَبُ جَهَنَّمَ » اعراب گفتند : اى محمّد از بدگوئى خداهاى ما خوددارى كن ، و گر نه خداى تو را دشنام ميدهيم ، اين آيه نازل شد . و قتاده گفته است : مسلمين بتهاى اعراب را دشنام ميدادند اين آيه نازل شد كه آنها مردمى نافهم هستند و ممكن است تلافى كنند پس ببتها دشنام ندهيد . ترجمه : اى مسلمانان 109 آن بتها كه كافران پرستند دشنام ندهيد كه آنها بدشمنى به نادانى خدا را دشنام خواهند داد چه ما بدينگونه كار هر مردمى را براى شان آراسته‌ايم و [ آفرينش آدمى را چنين كرده‌ايم كه با احساس و انديشه خود مىسنجد و كار خود را از ديد خود خوب مىبيند و البتّه ] زين پس بازگشت آنها بسوى پروردگارشان باشد و او از آنچه كرده‌اند آگاه شان كند [ كه خردمندانه بوده است يا بىخردانه ] . جهت نزول : دو آيت صد و ده و يازده از « وَأَقْسَمُوا بِاللَّه » تا « يَعْمَهُونَ » مجمع : كلبى و محمّد بن كعب قرظى گفتند كه اعراب بپيغمبر عرض كردند : تو از موسى و عيسى و ديگران معجزه نقل ميكنى ، پس تو هم براى ما كوه صفا را طلا كن و از مرده هاى ما زنده نما تا بپرسيم كه تو راست ميگوئى يا دروغ ، و ملائكه را حاضر كن تا براستى تو شهادت دهند ، و سوگند ياد كردند كه با اين معجزات مسلمان خواهند شد اين دو آيه براى اين گفتگو نازل شد . ترجمه : 110 كافران سوگندهاى سخت به خدا ياد كنند كه اگر نشانه ى آسمانى براى شان آيد البتّه به آن ميگروند . اى پيغمبر بپاسخ آنها بگو : همه ى نشانه ها به پيشگاه خداوندى است و شما [ مسلمانان و خود آنان ] آگاه نباشيد كه اگر نشانه ى حق آيد ايشان مؤمن نمىشوند . و ما بسزاى سرسختى و بدانديشى آنان دل و